NCERT Solutions for Class 6 Sanskrit Chapter 15-मातुलचन्द्र!

NCERT Solutions for Class 6 Sanskrit Chapter 15-मातुलचन्द्र!-अभ्यासः (textbook Questions and Answers) for CBSE Ruchira भाग 1- PDF is provided here for the perfect ncert solutions of Ruchira Bhag 1-Sanskrit Class 6 Chapter 15-मातुलचन्द्र!

NCERT Exercise Solutions

पञ्चदश: पाठः
मातुलचन्द्र!
अभ्यासः

1. बालगीतं साभिनयं सस्वरं गायत।

उत्तरम्- स्वयं गाएँ ।

2. पद्यांशान्‌ योजयत-

मातुल! किरसिसितपरिधानम् ………।
तारकखचितं       श्रावय गीतिम् ………।
त्वरितमेहि मांचन्द्रिकावितानम् ………।
अतिशयविस्तृतकथं न स्नेहम् ………।
धवलं तवनीलाकाशः  ………।

उत्तरम्-

मातुल! किरसिकथं न स्नेहम् ………।
तारकखचितं       चन्द्रिकावितानम् ………।
त्वरितमेहि मांश्रावय गीतिम् ………।
अतिशयविस्तृतनीलाकाशः  ………।
धवलं तवसितपरिधानम् ………।

3. पद्यांशेषु रिक्तस्थानानि पूरयत-

(क) प्रिय मातुल! ……………….. प्रीतिम्।

(ख) कथं प्रयास्यसि ………………..।

(ग) ……………….. क्वचिदवकाशः।

(घ) ……………….. दास्यसि मातुलचन्द्र!।

(ङ) कथमायासि न ……………….. गेहम्।

उत्तरम्-

(क) प्रिय मातुल! वर्धय मे प्रीतिम्।

(ख) कथं प्रयास्यसि मातुलचन्द्र!

(ग) नैव दृश्यते क्वचिदवकाशः।

(घ) मह्यम् दास्यसि मातुलचन्द्र!।

(ङ) कथमायासि न भो! मम गेहम्।

4. प्रश्नानाम् उत्तराणि लिखत-

(क) अस्मिन् पाठे कः मातुलः?

उत्तरम्- अस्मिन् पाठे चन्द्रः मातुलः।

(ख) नीलाकाशः कीदृशः अस्ति?

उत्तरम्- नीलाकाशः अतिशयविस्तृतः अस्ति।

(ग) मातुलचन्द्रः किं न किरति?

उत्तरम्- मातुलचन्द्रः स्नेहम् न किरति।

(घ) किं श्रावयितुं शिशुः चन्द्रं कथयति?

उत्तरम्- गीतिं श्रावयितुं शिशुः चन्द्रं कथयति।

(ङ) चन्द्रस्य सितपरिधानं कथम् अस्ति?

उत्तरम्- चन्द्रस्य सितपरिधानं तारकखचितं अस्ति।

5. उदाहरणानुसारं निम्नलिखितपदानि सम्बोधने परिवर्तयत-

यथा- चन्द्रः – चन्द्र!

(क) शिष्यः – …………………….
(ख) गोपालः – …………………….

यथा- बालिका – बालिके!

(क) प्रियंवदा – …………………….
(ख) लता – …………………….

यथा- फलम् – फल!

(क) मित्रम् – …………………….
(ख) पुस्तकम् – …………………….

यथा- रविः – रवे!

(क) मुनि: – …………………….
(ख) कविः – …………………….

यथा- साधुः – साधो!

(क) भानुः – …………………….
(ख) पशुः – …………………….

यथा- नदी – नदि!

(क) देवी – …………………….
(ख) मानिनी – ………………..

उत्तरम्-

यथा- चन्द्रः – चन्द्र!
(क) शिष्यः – शिष्य!
(ख) गोपालः – गोपाल!

यथा- बालिका – बालिके!
(क) प्रियंवदा – प्रियंवदे!
(ख) लता – लते!

यथा- फलम् – फल!
(क) मित्रम् – मित्र!
(ख) पुस्तकम् – पुस्तक!

यथा- रविः – रवे!
(क) मुनि: – मुने!
(ख) कविः – कवे!

यथा- साधुः – साधो!
(क) भानुः – भानो!
(ख) पशुः – पशो!

यथा- नदी – नदि!
(क) देवी – देवि!
(ख) मानिनी – मानिनि!

6. मञ्जूषात: उपयुक्तानाम्‌ अव्ययपदानां प्रयोगेण रिक्तस्थानानि पूरयत-

कुतः, कदा, कुत्र, कथं, किम्

(क) जगन्नाथपुरी ………………. अस्ति?

(ख) त्वं ……………….. पुरीं गमिष्यसि?

(ग) गङ्गानदी ……………….. प्रवहति?

(घ) तव स्वास्थ्यं ……………….. अस्ति?

(ङ) वर्षाकाले मयूराः ……………….. कुर्वन्ति?

उत्तरम्-

(क) जगन्नाथपुरी कुत्र अस्ति?

(ख) त्वं कदा पुरीं गमिष्यसि?

(ग) गङ्गानदी कुतः प्रवहति?

(घ) तव स्वास्थ्यं कथम् अस्ति?

(ङ) वर्षाकाले मयूराः किम् कुर्वन्ति?

7. तत्समशब्दान् लिखत-

मामा ……………………………..
मोर ……………………………..
तारा ……………………………..
कोयल ……………………………..
कबूतर ……………………………..

उत्तरम्-

मामा – मातुल।
मोर – मयूरः
तारा – तारकम्
कोयल – कोकिलः
कबूतर – कपोतः

👍👍👍

If you have any confusion, ask on our Instagram ID: ask_babusahab

NCERT Solutions: NCERT Solutions for Class 6 Sanskrit Ruchira Bhag 1

👍👍👍

About the Author: MakeToss

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Ads Blocker Image Powered by Code Help Pro

Ads Blocker Detected!!!

We have detected that you are using extensions to block ads. Please support us by disabling these ads blocker.

error: